ΕΕ: Νέοι κανόνες για το ηλεκτρονικό εμπόριο και τα τελωνεία

Νέο πλαίσιο για το ηλεκτρονικό εμπόριο και τις τελωνειακές διαδικασίες ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ολοκληρώνοντας τη μεταρρύθμιση του τελωνειακού κώδικα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι αλλαγές επιχειρούν να προσαρμόσουν το ευρωπαϊκό τελωνειακό σύστημα στη ραγδαία αύξηση των αγορών μέσω διαδικτύου από τρίτες χώρες, ενώ παράλληλα προβλέπουν τη δημιουργία νέας τελωνειακής αρχής και ενιαίου ψηφιακού κόμβου δεδομένων.

Μία από τις βασικές αλλαγές είναι η θέσπιση τέλους διεκπεραίωσης για κάθε αντικείμενο που αγοράζεται από διαδικτυακό κατάστημα εκτός ΕΕ και αποστέλλεται απευθείας σε Ευρωπαίο καταναλωτή. Στόχος είναι να καλυφθεί μέρος του αυξανόμενου κόστους που δημιουργεί η διαχείριση του τεράστιου αριθμού μεμονωμένων δεμάτων.

Το τέλος θα καταβάλλεται από τον φορέα που είναι υπεύθυνος και για τις υπόλοιπες τελωνειακές επιβαρύνσεις του συγκεκριμένου δέματος, ώστε να μην μετακυλίεται το σχετικό κόστος στον καταναλωτή.

Το ακριβές ύψος του τέλους θα καθοριστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα επανεξετάζεται ανά δύο χρόνια, προκειμένου να παραμένει συνδεδεμένο με το πραγματικό κόστος διαχείρισης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ξεκινήσουν την είσπραξή του το αργότερο από την 1η Νοεμβρίου 2026.

Σημαντική αλλαγή αφορά τις επιχειρήσεις και τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες που διευκολύνουν εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών από τρίτες χώρες προς καταναλωτές στην ΕΕ.

Με το νέο καθεστώς θα αντιμετωπίζονται ως εισαγωγείς, αναλαμβάνοντας την ευθύνη να παρέχουν στις τελωνειακές αρχές τα απαραίτητα στοιχεία, να καταβάλλουν ή να εγγυώνται τις προβλεπόμενες επιβαρύνσεις και να διασφαλίζουν ότι τα προϊόντα που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά συμμορφώνονται με τη νομοθεσία της Ένωσης.

Παράλληλα, οι συγκεκριμένοι φορείς θα πρέπει να έχουν εγκατάσταση στην ΕΕ ή να εκπροσωπούνται από οντότητα εγκατεστημένη στην Ένωση, η οποία διαθέτει είτε καθεστώς Εγκεκριμένου Οικονομικού Φορέα (ΕΟΦ) είτε καθεστώς «αξιόπιστου συναλλασσόμενου». Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να περιοριστεί η δυνατότητα χρήσης εικονικών εταιρειών για την αποφυγή των νέων υποχρεώσεων.

Οι νέοι κανόνες δίνουν, επιπλέον, κίνητρα για τη μεταφορά μεγαλύτερου όγκου εμπορευμάτων σε μαζικές αποστολές και τη λειτουργία αποθηκών εντός της ΕΕ. Όταν τα προϊόντα εισάγονται σε επαρκώς μεγάλες συσκευασίες και ποσότητες ώστε να διευκολύνονται οι τελωνειακοί έλεγχοι, οι μεταγενέστερες αποστολές προς τους καταναλωτές εντός της Ένωσης θα μπορούν να επωφελούνται από χαμηλότερο τέλος διεκπεραίωσης.

Αυστηρότερες είναι και οι κυρώσεις για τις επιχειρήσεις που παραβιάζουν κατ’ επανάληψη τους κανόνες. Προβλέπονται πρόστιμα από 1% έως 6% της συνολικής αξίας των εμπορευμάτων που εισήγαγαν στην ΕΕ κατά τους προηγούμενους 12 μήνες. Παράλληλα, οι τελωνειακές αρχές μπορούν να αναστείλουν, να ανακαλέσουν ή να ακυρώσουν το καθεστώς αξιόπιστου συναλλασσόμενου ή ΕΟΦ, ενώ οι επιχειρήσεις μπορούν να χαρακτηριστούν φορείς υψηλού κινδύνου.

Η μεταρρύθμιση προβλέπει και σημαντική ψηφιακή αναδιοργάνωση των τελωνειακών υπηρεσιών. Δημιουργείται ένας πανευρωπαϊκός κόμβος δεδομένων της ΕΕ, ο οποίος θα αποτελέσει το νέο ψηφιακό περιβάλλον για τη διαχείριση των τελωνειακών πληροφοριών.

Τη λειτουργία του κόμβου θα αναλάβει η νέα Τελωνειακή Αρχή της ΕΕ (EUCA). Η πλατφόρμα θα είναι διαθέσιμη για προαιρετική χρήση έως το αργότερο το 2031 και η χρήση της θα καταστεί υποχρεωτική έως το 2034.

Ο νέος κόμβος αναμένεται να αντικαταστήσει τουλάχιστον 111 διαφορετικά συστήματα λογισμικού που χρησιμοποιούνται σήμερα από τις τελωνειακές αρχές στην Ευρώπη. Για τις επιχειρήσεις, στόχος είναι να απλοποιηθεί και να επιταχυνθεί η υποβολή δηλώσεων και η επικοινωνία με τις τελωνειακές αρχές.

Για τις ίδιες τις τελωνειακές υπηρεσίες, η συγκέντρωση των δεδομένων σε ένα ενιαίο περιβάλλον θα ενισχύσει την ανάλυση κινδύνου και θα διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών.

Παράλληλα, η νέα EUCA θα εδρεύει στη Λιλ της Γαλλίας και θα έχει κεντρικό ρόλο στον συντονισμό της τελωνειακής συνεργασίας, στη διαχείριση κινδύνων και στη λειτουργία του νέου κόμβου δεδομένων.

Με την τελική έγκριση της μεταρρύθμισης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ολοκληρώνεται το τελευταίο θεσμικό στάδιο της διαδικασίας, καθώς το Συμβούλιο έχει ήδη δώσει την τελική επίσημη έγκρισή του.

Η μεταρρύθμιση προβλέπεται να υπογραφεί επίσημα και να δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ θα τεθεί σε ισχύ την επόμενη ημέρα. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προχωρήσουν στην πλήρη εφαρμογή των νέων κανόνων μετά την παρέλευση 12 μηνών.

Η συνολική μεταρρύθμιση του τελωνειακού κώδικα είχε προταθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάιο του 2023, με βασικό υπόβαθρο τη συνεχή αύξηση των μικρών δεμάτων που φτάνουν στην ευρωπαϊκή αγορά από ηλεκτρονικά καταστήματα τρίτων χωρών. Η εξέλιξη αυτή έχει αυξήσει σημαντικά τον φόρτο των τελωνειακών αρχών, ενώ παράλληλα έχει αναδείξει την ανάγκη αποτελεσματικότερων ελέγχων για προϊόντα που ενδέχεται να μην πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας.

Πηγή: europarl.europa.eu