Τι αλλάζει στους καθαρισμούς των οικοπέδων με το νέο νομοσχέδιο – Πότε λήγει η προθεσμία για τους ιδιοκτήτες.

Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τον τίτλο «Ενεργή Μάχη» φέρνει ουσιαστικές μεταβολές τόσο στη φιλοσοφία όσο και στον τρόπο υλοποίησης των καθαρισμών οικοπέδων, θέτοντας στο επίκεντρο τον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας. Η προωθούμενη ρύθμιση επιδιώκει το Μητρώο να εξελιχθεί από ένα απλό καταγραφικό εργαλείο υποχρεώσεων της αντιπυρικής περιόδου σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα που θα συνδέεται άμεσα με τις δηλώσεις των πολιτών, τους ελέγχους και τις παρεμβάσεις των αρμόδιων φορέων.

Ταυτόχρονα, προβλέπεται παράταση τόσο για τον καθαρισμό όσο και για τη δήλωση των οικοπέδων έως τις 15 Ιουνίου. Ειδικότερα, οι ιδιοκτήτες ή λοιποί υπόχρεοι καλούνται να προχωρήσουν στον καθαρισμό των οικοπεδικών ή ακάλυπτων χώρων από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου, ενώ υποχρεούνται να διατηρούν τους χώρους καθαρούς καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Η υποβολή της σχετικής δήλωσης πραγματοποιείται επίσης έως τις 15 Ιουνίου. Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει η ΕΡΤ, το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα κρίνεται επαρκές τόσο για τη συμμόρφωση των πολιτών όσο και για τον αποτελεσματικότερο επιχειρησιακό σχεδιασμό των ελεγκτικών μηχανισμών.

Κομβικό στοιχείο της νέας ρύθμισης αποτελεί η λεγόμενη «καθετοποίηση της διαδικασίας» και η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων. Όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, οι δήμοι αναλαμβάνουν πλέον την ενημέρωση των ιδιοκτητών, τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων επί των δηλώσεων και, σε περίπτωση διαπίστωσης παραβάσεων, τη δυνατότητα αυτεπάγγελτου καθαρισμού των χώρων.

Από την πλευρά της, η Πυροσβεστική Υπηρεσία παρεμβαίνει κατόπιν καταγγελιών, πραγματοποιεί ελέγχους και επιβάλλει τα προβλεπόμενα πρόστιμα και κυρώσεις τόσο για τη μη υποβολή δήλωσης όσο και για τη μη συμμόρφωση με τα μέτρα καθαρισμού, ενημερώνοντας παράλληλα τον αρμόδιο δήμο ώστε να προχωρήσει άμεσα στις απαραίτητες ενέργειες αποκατάστασης.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο σύστημα κυρώσεων, το οποίο πλέον βασίζεται σε αναλογική κλιμάκωση, με διάκριση μεταξύ τυπικών και ουσιαστικών παραβάσεων. Ενδεικτικά, η μη υποβολή δήλωσης αντιμετωπίζεται ηπιότερα όταν έχει προηγηθεί καθαρισμός του οικοπέδου, ενώ οι κυρώσεις αυστηροποιούνται όταν δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία σχετική ενέργεια. Στόχος, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, είναι η εξορθολογισμένη επιβολή προστίμων μέσω της θέσπισης κατώτατων και ανώτατων ορίων.

Συγκεκριμένα, για την παράλειψη καθαρισμού προβλέπεται πρόστιμο ύψους ενός ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Αντίθετα, σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης έχει καθαρίσει το οικόπεδο αλλά δεν έχει υποβάλει δήλωση, το πρόστιμο ανέρχεται στα 100 ευρώ. Παράλληλα, εισάγεται η δυνατότητα μείωσης του προστίμου όταν η παράβαση αποκαθίσταται άμεσα.

Το νέο πλαίσιο ενσωματώνει, επίσης, μηχανισμούς άμεσης παρέμβασης για την αποτροπή κινδύνου πυρκαγιάς, με σκοπό την αποφυγή χρονοβόρων διαδικασιών. Η προβλεπόμενη διαδικασία ξεκινά με προσπάθεια επικοινωνίας και εξασφάλισης της συναίνεσης του ιδιοκτήτη. Εφόσον αυτό δεν καταστεί εφικτό και διαπιστωθεί άμεσος κίνδυνος, ιδίως σε περιοχές αυξημένης επικινδυνότητας, η Πυροσβεστική Υπηρεσία πιστοποιεί εγγράφως την επικινδυνότητα και ο δήμος προχωρά αυτεπάγγελτα στον καθαρισμό. Προβλέπεται, μάλιστα, και επείγουσα παρέμβαση σε περιπτώσεις ιδιαίτερα υψηλού κινδύνου, υπό την προϋπόθεση σχετικής έγγραφης διαπίστωσης από την αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Παράλληλα, λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες οικολογικές και κλιματικές συνθήκες κάθε περιοχής. Σε περιπτώσεις δυσμενών καιρικών συνθηκών, παρέχεται η δυνατότητα παράτασης των προθεσμιών με υπουργική απόφαση, κατόπιν εισήγησης της αρμόδιας επιτροπής.

Επιπλέον, θεσπίζονται ειδικές πρόνοιες για την αποφυγή ψηφιακού αποκλεισμού. Για πολίτες που αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακές υπηρεσίες, προβλέπεται εναλλακτική διαδικασία φυσικής υποβολής της δήλωσης, η οποία μπορεί να αποσταλεί με κάθε πρόσφορο μέσο στην αρμόδια υπηρεσία, ώστε να διασφαλίζεται η καθολική δυνατότητα συμμόρφωσης.

Όπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης ελήφθησαν σοβαρά υπόψη οι παρατηρήσεις της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (Κ.Ε.Δ.Ε.) και της ΠΟΜΙΔΑ. Οι παρεμβάσεις αυτές επικεντρώθηκαν αφενός στη σαφή οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής και των υπόχρεων προσώπων – στα οποία περιλαμβάνονται ρητά και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου – και αφετέρου στην αποφυγή δυσανάλογων επιβαρύνσεων για ιδιοκτήτες που έχουν ήδη συμμορφωθεί ή αντιμετωπίζουν αντικειμενικές δυσκολίες.

Συνολικά, η νέα ρύθμιση σηματοδοτεί τη μετάβαση από ένα ασαφές και άνισα εφαρμοζόμενο καθεστώς σε ένα τυποποιημένο, ψηφιακά υποστηριζόμενο και επιχειρησιακά ενεργό πλαίσιο, με στόχο οι καθαρισμοί οικοπέδων να παύσουν να αποτελούν αποσπασματική πρακτική και να καθιερωθούν ως βασική υποχρέωση πρόληψης σε εθνικό επίπεδο.