ΣτΕ 365/2026: Πότε η πενταετής παραγραφή φορολογικών υποθέσεων μπορεί να επεκταθεί στη δεκαετία

Η απόφαση 365/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας αποσαφηνίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες η γενική πενταετής προθεσμία παραγραφής μπορεί, κατ’ εξαίρεση, να επεκταθεί σε δέκα έτη λόγω μεταγενέστερων συμπληρωματικών στοιχείων.

Νέα δεδομένα για τον χρόνο μέσα στον οποίο μπορεί η φορολογική διοίκηση να προχωρήσει σε έλεγχο και καταλογισμό φόρων δημιουργεί η πρόσφατη απόφαση 365/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Η απόφαση αφορά υπόθεση στην οποία είχαν καταλογιστεί σημαντικές διαφορές ΦΠΑ για τις χρήσεις 2004 και 2005, καθώς και πρόσθετος φόρος και πρόστιμα, με αφορμή τη λήψη και καταχώριση εικονικών και πλαστών φορολογικών στοιχείων. Το κρίσιμο ζήτημα που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ήταν εάν η σχετική αξίωση του Δημοσίου είχε ήδη παραγραφεί ή εάν μπορούσε να εφαρμοστεί η δεκαετής προθεσμία λόγω ύπαρξης συμπληρωματικών στοιχείων.

Ο κανόνας της πενταετούς παραγραφής

Η βασική αρχή παραμένει η πενταετής παραγραφή των φορολογικών αξιώσεων.

Ωστόσο, η φορολογική νομοθεσία προβλέπει εξαίρεση όταν, μετά την πάροδο της πενταετίας, προκύψουν συμπληρωματικά στοιχεία τα οποία δεν ήταν γνωστά στη φορολογική διοίκηση και μπορούσαν να οδηγήσουν σε διαφορετικό φορολογικό αποτέλεσμα.

Στην περίπτωση αυτή μπορεί να ενεργοποιηθεί η δεκαετής προθεσμία.

Η απόφαση του ΣτΕ έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή εξετάζει ακριβώς τα όρια της έννοιας των «συμπληρωματικών στοιχείων» και το πότε ένα μεταγενέστερο εύρημα μπορεί να δικαιολογήσει την επέκταση της παραγραφής.

Η υπόθεση των εικονικών και πλαστών τιμολογίων

Η υπόθεση που κρίθηκε από το ΣτΕ αφορούσε εταιρεία υδραυλικών εγκαταστάσεων, στην οποία είχαν καταλογιστεί διαφορές ΦΠΑ ύψους 348.508 ευρώ και 85.399,21 ευρώ για τις χρήσεις 2004 και 2005.

Οι φορολογικές επιβαρύνσεις συνδέονταν με τη λήψη και καταχώριση εικονικών και πλαστών τιμολογίων.

Η εταιρεία υποστήριξε ότι το δικαίωμα του Δημοσίου είχε παραγραφεί, καθώς τα κρίσιμα στοιχεία δεν μπορούσαν να θεωρηθούν πραγματικά «νέα». Κατά τον ισχυρισμό της, τα στοιχεία αυτά ανήκαν ήδη στη γνώση του κρατικού φορολογικού μηχανισμού και, συνεπώς, δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ενεργοποίηση της δεκαετούς παραγραφής.

Πότε ένα στοιχείο θεωρείται πραγματικά «συμπληρωματικό»

Το ΣτΕ έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στο εάν τα επίμαχα στοιχεία μπορούσαν πράγματι να έχουν περιέλθει σε γνώση της φορολογικής διοίκησης κατά τη διάρκεια της αρχικής πενταετούς περιόδου.

Δεν αρκεί, δηλαδή, να εμφανιστεί οποιοδήποτε νέο έγγραφο ή να πραγματοποιηθεί ένας μεταγενέστερος έλεγχος.

Για να δικαιολογηθεί η παράταση της παραγραφής, πρέπει τα στοιχεία να ήταν τέτοια ώστε η φορολογική διοίκηση δικαιολογημένα να μην τα γνώριζε κατά την αρχική πενταετία. Αντίθετα, στοιχεία τα οποία βρίσκονταν ήδη στη διάθεση των αρμόδιων υπηρεσιών ή μπορούσαν να είχαν εντοπιστεί εγκαίρως με τον προσήκοντα έλεγχο δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται απλώς ως πρόσχημα για την παράταση της παραγραφής.

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς διαφορετικά η αδράνεια ή η καθυστέρηση της φορολογικής διοίκησης θα μπορούσε να οδηγεί συστηματικά σε επιμήκυνση της προβλεπόμενης προθεσμίας.

Η σημασία μεταγενέστερου ελέγχου του ΣΔΟΕ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντιμετώπιση έκθεσης ελέγχου του ΣΔΟΕ που αποκάλυψε την εικονικότητα των τιμολογίων μετά την παρέλευση της αρχικής πενταετίας.

Το Δικαστήριο δέχθηκε, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, ότι ένα τέτοιο μεταγενέστερο εύρημα μπορεί να αποτελέσει συμπληρωματικό στοιχείο, με αποτέλεσμα να ενεργοποιείται η δεκαετής προθεσμία παραγραφής.

Το γεγονός ότι η έκθεση συντάχθηκε μετά την πάροδο της πενταετίας δεν αρκεί από μόνο του για να αποκλειστεί η δυνατότητα εφαρμογής της δεκαετούς παραγραφής. Καθοριστικό παραμένει το εάν η φορολογική διοίκηση μπορούσε αντικειμενικά να γνωρίζει νωρίτερα τα στοιχεία που αποκάλυψαν την παράβαση.

Δεν μετατρέπεται γενικά η πενταετία σε δεκαετία

Η απόφαση 365/2026 δεν σημαίνει ότι όλες οι φορολογικές υποθέσεις υπάγονται πλέον σε δεκαετή παραγραφή.

Ο βασικός κανόνας της πενταετίας εξακολουθεί να ισχύει. Η δεκαετής περίοδος αποτελεί εξαίρεση και προϋποθέτει τη συνδρομή των νόμιμων προϋποθέσεων.

Επομένως, η ύπαρξη ενός μεταγενέστερου εγγράφου ή ενός νέου ελέγχου δεν αρκεί αυτομάτως για να ανατραπεί η πενταετής παραγραφή. Πρέπει να αποδεικνύεται ότι πρόκειται για ουσιαστικά νέο πληροφοριακό στοιχείο, το οποίο δεν ήταν δυνατό να βρίσκεται σε γνώση της φορολογικής διοίκησης εντός της αρχικής προθεσμίας.

Ιδιαίτερη σημασία στις υποθέσεις ΦΠΑ

Η νομολογιακή εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο πρακτικό ενδιαφέρον στις υποθέσεις που αφορούν εικονικά ή πλαστά τιμολόγια και ΦΠΑ.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η διαπίστωση της εικονικότητας μιας συναλλαγής μπορεί να προκύψει από μεταγενέστερο και εξειδικευμένο έλεγχο άλλης επιχείρησης ή από στοιχεία που δεν ήταν διαθέσιμα κατά τον αρχικό φορολογικό έλεγχο.

Η απόφαση του ΣτΕ δείχνει ότι, όταν τα συγκεκριμένα στοιχεία πληρούν τις προϋποθέσεις της νομοθεσίας, μπορούν να επηρεάσουν τον χρόνο παραγραφής και να επιτρέψουν στη φορολογική διοίκηση να προχωρήσει σε καταλογισμό ακόμη και μετά την παρέλευση της αρχικής πενταετίας.

Τι πρέπει να εξετάζεται σε κάθε υπόθεση

Η απόφαση αναδεικνύει ένα κρίσιμο πρακτικό ζήτημα για τις παλαιές φορολογικές υποθέσεις: δεν αρκεί να διαπιστωθεί ότι ο έλεγχος ή το κρίσιμο έγγραφο πραγματοποιήθηκε μετά την πενταετία.

Αυτό που πρέπει να εξετάζεται είναι πότε και με ποιον τρόπο μπορούσε η φορολογική διοίκηση να πληροφορηθεί τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά.

Επομένως, σε μία διαφορά σχετικά με την παραγραφή, η ακριβής χρονολογική ακολουθία των ελέγχων, των εγγράφων και της περιέλευσης των πληροφοριών στις αρμόδιες υπηρεσίες μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.

Η ΣτΕ 365/2026 επιβεβαιώνει, συνεπώς, ότι η πενταετής παραγραφή εξακολουθεί να αποτελεί τον κανόνα, αλλά η δεκαετία μπορεί να εφαρμοστεί κατ’ εξαίρεση όταν προκύπτουν πραγματικά συμπληρωματικά στοιχεία που δεν ήταν δυνατό να είναι γνωστά στη φορολογική διοίκηση κατά την αρχική περίοδο.