ΕνΔΕ: Παρατηρήσεις στο νομοσχέδιο για τον Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών

Παρατηρήσεις και προτάσεις επί του νομοσχεδίου για τον Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών κατέθεσε η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων, εστιάζοντας κυρίως στη ρύθμιση της δικαστικής μεσολάβησης, στο κόστος των σχετικών διαδικασιών, στις εργατικές διαφορές και στον απαιτούμενο συμβολαιογραφικό τύπο.

Η Ένωση αναφέρει ότι το νομοσχέδιο επιχειρεί να διαμορφώσει ένα ενιαίο πλαίσιο για τους θεσμούς εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, δίνοντας ιδιαίτερη θέση στη δικαστική μεσολάβηση. Όπως επισημαίνει, η ενίσχυση του συγκεκριμένου θεσμού αποτελεί αίτημά της από το 2017.

Σύμφωνα με την ΕνΔΕ, το νομοσχέδιο ενσωματώνει σημαντικό μέρος των προτάσεών της ως προς τον σχεδιασμό της δικαστικής μεσολάβησης, ωστόσο απαιτούνται νομοτεχνικές παρεμβάσεις τόσο ως προς το πεδίο εφαρμογής όσο και ως προς τις επιμέρους διαδικασίες των δύο θεσμών.

Ίδιο πεδίο εφαρμογής για διαμεσολάβηση και δικαστική μεσολάβηση

Η πρώτη βασική παρατήρηση αφορά το άρθρο 159 παρ. 1 του σχεδίου νόμου, το οποίο καθορίζει το αντικείμενο της δικαστικής μεσολάβησης.

Η ΕνΔΕ επισημαίνει ότι η προτεινόμενη διάταξη παραπέμπει μόνο στις περιπτώσεις α΄, β΄ και γ΄ της παρ. 2 του άρθρου 76, με αποτέλεσμα να περιορίζεται σημαντικά το πεδίο των διαφορών που μπορούν να υπαχθούν στη δικαστική μεσολάβηση.

Κατά την Ένωση, θα πρέπει να περιλαμβάνονται στο πεδίο της δικαστικής μεσολάβησης όλες οι αστικές και εμπορικές διαφορές στις οποίες τα μέρη έχουν εξουσία διάθεσης. Για τον λόγο αυτό προτείνει στο άρθρο 159 παρ. 1 να προστεθεί ρητή παραπομπή και στην παράγραφο 1 του άρθρου 76.

Παράλληλα, ζητείται τροποποίηση της διαδικασίας του άρθρου 17. Με βάση το σχέδιο νόμου, εάν το μέρος που λαμβάνει την πρόσκληση δεν αποδεχθεί τη μέθοδο που προτείνεται ή δεν απαντήσει εντός 15 ημερών, η διαφορά οδηγείται σε εισαγωγική συνεδρία διαμεσολάβησης.

Η ΕνΔΕ προτείνει, αντί της ιδιωτικής διαμεσολάβησης, σε περίπτωση μη αποδοχής ή σιωπής να προβλέπεται εισαγωγική συνεδρία δικαστικής μεσολάβησης. Κατά την Ένωση, με αυτόν τον τρόπο θα υπάρχει δυνατότητα προσφυγής σε διαδικασία με τη συμμετοχή δικαστικού λειτουργού, ενώ παράλληλα θα περιορίζεται η οικονομική επιβάρυνση των πολιτών.

Προτείνει επίσης η εισαγωγική συνεδρία διαμεσολάβησης ή δικαστικής μεσολάβησης να ολοκληρώνεται εντός 20 ημερών από τη λήξη της προβλεπόμενης προθεσμίας των 15 ημερών.

Η Ένωση εντοπίζει ακόμη ζήτημα στα άρθρα 180 και 182 του σχεδίου νόμου, τα οποία τροποποιούν αντίστοιχα τα άρθρα 237 και 591 ΚΠολΔ. Όπως αναφέρει, ενώ οι τίτλοι των διατάξεων αναφέρονται τόσο σε διαμεσολάβηση όσο και σε δικαστική μεσολάβηση, στο προτεινόμενο κείμενο δεν περιλαμβάνεται ρητά η δυνατότητα παραπομπής στη δικαστική μεσολάβηση.

Για τον λόγο αυτό ζητεί να προβλεφθεί ρητά ότι ο δικαστής μπορεί να παραπέμπει τα μέρη είτε σε διαμεσολάβηση είτε σε δικαστική μεσολάβηση. Αντίστοιχη προσθήκη ζητεί και στη ρύθμιση για την παραπομπή των διαδίκων με προδικαστική απόφαση.

Οι προτάσεις για το κόστος

Ιδιαίτερη θέση στις παρατηρήσεις της ΕνΔΕ καταλαμβάνει το κόστος της δικαστικής μεσολάβησης.

Η Ένωση υποστηρίζει ότι, δεδομένου ότι η διαδικασία διεξάγεται από δικαστικό λειτουργό χωρίς ειδική αμοιβή για την άσκηση καθηκόντων δικαστικού μεσολαβητή, θα πρέπει να είναι οικονομικά πιο προσιτή από τις λοιπές μορφές εναλλακτικής επίλυσης διαφορών.

Στο πλαίσιο αυτό ζητεί την κατάργηση της προβλεπόμενης προκαταβολής παραβόλου ύψους 150 ευρώ, που προβλέπεται στο άρθρο 161 παρ. 4 του σχεδίου νόμου.

Παράλληλα, προτείνει αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού του γραμματίου για την παράσταση δικηγόρου. Ειδικότερα, ζητεί το δεύτερο γραμμάτιο, ίσης αξίας με το πρώτο, να καταβάλλεται μόνο σε περίπτωση επιτυχούς έκβασης της δικαστικής μεσολάβησης και όχι απλώς λόγω συμμετοχής στη διαδικασία.

Κατά την ΕνΔΕ, η μείωση του κόστους θα επέτρεπε παράλληλα να διευρυνθεί το πεδίο των διαφορών που υπάγονται υποχρεωτικά σε εισαγωγική συνεδρία δικαστικής μεσολάβησης, συμπεριλαμβανομένων και διαφορών αξίας κάτω των 10.000 ευρώ.

Η Ένωση επικαλείται, μεταξύ άλλων, τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με το κόστος της διαμεσολάβησης ως υποχρεωτικού προσταδίου πρόσβασης στη δικαιοσύνη.

Εξαίρεση των εργατικών διαφορών

Η ΕνΔΕ ζητεί επίσης να εξαιρεθούν ρητά οι εργατικές διαφορές από την υποχρεωτική εισαγωγική συνεδρία διαμεσολάβησης ή δικαστικής μεσολάβησης.

Όπως αναφέρει, το άρθρο 19 του σχεδίου νόμου εξαιρεί ορισμένες κατηγορίες διαφορών του άρθρου 614 ΚΠολΔ, αλλά δεν περιλαμβάνει στις εξαιρέσεις τις εργατικές διαφορές.

Η Ένωση επισημαίνει ότι οι εργατικές αξιώσεις διέπονται από ειδικό προστατευτικό πλαίσιο και ότι υφίστανται ήδη ρυθμίσεις που περιορίζουν το κόστος πρόσβασης των εργαζομένων στη δικαιοσύνη.

Με βάση τα παραπάνω, προτείνει την τροποποίηση του άρθρου 19 β΄, ώστε να εξαιρούνται ρητά οι εργατικές διαφορές από το υποχρεωτικό στάδιο της εναλλακτικής επίλυσης διαφορών.

Αντίρρηση στον συμβολαιογραφικό τύπο

Τέλος, η Ένωση ζητεί την απαλοιφή της παρ. 4 του άρθρου 170 του σχεδίου νόμου, η οποία προβλέπει ότι, όταν η συμφωνία που περιλαμβάνεται στο πρακτικό δικαστικής μεσολάβησης αφορά δικαιοπραξίες για τις οποίες απαιτείται από τον νόμο συμβολαιογραφικός τύπος, οι δικαιοπραξίες αυτές πρέπει να περιβληθούν τον ίδιο τύπο.

Η ΕνΔΕ θεωρεί ότι η πρόσθετη αυτή διαδικασία δεν είναι αναγκαία στην περίπτωση συμφωνίας που έχει επιτευχθεί και επικυρωθεί στο πλαίσιο δικαστικής μεσολάβησης ενώπιον δικαστικού λειτουργού, ενώ επισημαίνει και την πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση που συνεπάγεται για τα μέρη.

Για τον λόγο αυτό προτείνει να καταργηθεί στο σύνολό της η συγκεκριμένη παράγραφος του άρθρου 170 του σχεδίου νόμου.