Σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και τις ενεργειακές υποδομές

Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση τέθηκε το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τίτλο «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944 και λοιπές διατάξεις».

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας στην ελληνική νομοθεσία, την προστασία των καταναλωτών, τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, την ανάπτυξη των δικτύων, τη χρηματοδότηση ενεργειακών έργων στα νησιά, καθώς και χωροταξικά, πολεοδομικά και περιβαλλοντικά ζητήματα.

Αλλαγές στις συμβάσεις και στην προστασία των καταναλωτών

Με τις προτεινόμενες διατάξεις προβλέπεται η υποχρέωση των προμηθευτών να προσφέρουν συμβάσεις ηλεκτρικής ενέργειας ορισμένου χρόνου με σταθερή τιμή, διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους. Κατά τη διάρκεια ισχύος τους, δεν θα επιτρέπεται η μονομερής μεταβολή της συμφωνημένης τιμής και των σχετικών όρων από τον προμηθευτή.

Προβλέπεται επίσης προστασία από τη διακοπή ηλεκτροδότησης όσο βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία επίλυσης διαφοράς, ενώ το ανώτατο διάστημα εκπροσώπησης από τον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου αυξάνεται σε τουλάχιστον έξι μήνες, από τρεις που ισχύουν σήμερα.

Υπό τις προϋποθέσεις που θα οριστούν, θα παρέχεται η δυνατότητα σύναψης περισσότερων συμβάσεων προμήθειας ή συμφωνιών κοινής χρήσης ενέργειας μέσω διαφορετικών μετρητών στο ίδιο σημείο σύνδεσης. Παράλληλα, νοικοκυριά, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς θα μπορούν να μοιράζονται ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, μέσω ιδιωτικής συμφωνίας ή κοινού νομικού σχήματος. Η οργάνωση της κοινής χρήσης θα μπορεί να ανατίθεται και σε τρίτο πρόσωπο, εφόσον δεν αποτελεί την κύρια εμπορική ή επαγγελματική δραστηριότητα των συμμετεχόντων.

Για τους προμηθευτές προβλέπονται υποχρεώσεις διαχείρισης του κινδύνου από τις διακυμάνσεις των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά, μεταξύ άλλων μέσω στρατηγικών αντιστάθμισης κινδύνου (hedging) και δοκιμών αντοχής. Η ΡΑΑΕΥ αποκτά ενισχυμένο ρόλο στην εποπτεία των σχετικών διαδικασιών, στην προστασία των καταναλωτών και στην άρση εμποδίων για την αυτοκατανάλωση, την κοινή χρήση ενέργειας και τις ενεργειακές κοινότητες.

Ψηφιακές αιτήσεις σύνδεσης και ευέλικτη ισχύς

Ο ΔΕΔΔΗΕ και ο ΑΔΜΗΕ θα υποχρεούνται να δημοσιεύουν ανά τρίμηνο στοιχεία για τη δυνατότητα νέων συνδέσεων ανά περιοχή. Οι αιτήσεις σύνδεσης θα υποβάλλονται αποκλειστικά ψηφιακά, ενώ οι ενδιαφερόμενοι θα ενημερώνονται για την πορεία τους εντός τριών μηνών από την υποβολή σχετικού αιτήματος και στη συνέχεια ανά τρίμηνο.

Σε περιοχές όπου δεν υπάρχει επαρκής χωρητικότητα για συνδέσεις εγγυημένης ισχύος, εισάγονται οι Συμβάσεις Σύνδεσης Ευέλικτης Ισχύος. Με αυτές, η εγκατάσταση θα μπορεί να συνδεθεί στο δίκτυο αποδεχόμενη προκαθορισμένα όρια περιορισμού της ενέργειας που εγχέει ή απορροφά.

Οι περιοχές εφαρμογής θα καθορίζονται από τη ΡΑΑΕΥ, ύστερα από εισήγηση των αρμόδιων Διαχειριστών. Δεν θα προβλέπεται αποζημίωση για περιορισμούς εντός των συμφωνημένων ορίων, ενώ σε περίπτωση υπέρβασής τους θα γεννάται δικαίωμα αποζημίωσης. Για τη μη τήρηση των προβλεπόμενων περιορισμών προβλέπονται χρεώσεις μη συμμόρφωσης.

Μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων έργων ανάπτυξης του δικτύου, η ευέλικτη σύνδεση θα μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να μετατραπεί σε σύνδεση εγγυημένης ισχύος. Οι σχετικές συμβάσεις δεν θα αναστέλλουν ούτε θα καθυστερούν τα προγραμματισμένα έργα ενίσχυσης των δικτύων.

Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών

Το νομοσχέδιο προβλέπει τη σύσταση Ταμείου Απανθρακοποίησης Νησιών, με προοπτική επενδύσεων ύψους 2,3 δισ. ευρώ για τη μείωση της εξάρτησης των νησιών από την ηλεκτροπαραγωγή με πετρέλαιο.

Το Ταμείο θα μπορεί να συγχρηματοδοτεί έως το 60% της συνολικής επενδυτικής δαπάνης κάθε επιλέξιμου τμήματος έργου. Στις δράσεις που θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν περιλαμβάνονται έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης, ηλεκτρικές διασυνδέσεις και αναβαθμίσεις υποδομών, σταθμοί φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και φράγματα πολλαπλού σκοπού.

Βασική πηγή χρηματοδότησης θα είναι τα έσοδα από τη δημοπράτηση έως 25 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που μπορεί να διεκδικήσει η Ελλάδα, μαζί με τους τόκους του σχετικού λογαριασμού. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα αναλαμβάνει τη δημοπράτηση, τη διαχείριση των εσόδων και την απόδοσή τους στην Ελλάδα.

Διαχειριστική Αρχή ορίζεται η Γενική Γραμματεία Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Προβλέπεται, ακόμη, Συντονιστική Επιτροπή με εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, καθώς και δέκα θέσεις προσωπικού μέσω αποσπάσεων.

Ρυθμίσεις για αγρότες, ΟΤΑ και έργα ΑΠΕ

Στις λοιπές ενεργειακές διατάξεις περιλαμβάνεται νέα δυνατότητα για τους κατ’ επάγγελμα αγρότες παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας να υποβάλουν στον ΔΑΠΕΕΠ την απαιτούμενη υπεύθυνη δήλωση για το 2025 και να λάβουν την αυξημένη τιμή αποζημίωσης για το έργο ΑΠΕ που κατέχουν.

Για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης προβλέπεται απαλλαγή από τα τέλη υποβολής αιτήσεων για έργα ΑΠΕ στη ΡΑΑΕΥ και στους αρμόδιους Διαχειριστές, καθώς και μείωση κατά 50% του Τέλους Δέσμευσης Φυσικού και Ηλεκτρικού Χώρου. Παρέχεται, επίσης, δυνατότητα παράτασης της ισχύος έργων ΑΠΕ των ΟΤΑ, ώστε να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες ωρίμανσης και υλοποίησής τους.

Αναθεωρείται το πλαίσιο για τα ιδιωτικά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας που εξυπηρετούν σταθμούς ΑΠΕ. Μεταξύ άλλων, προβλέπονται ετήσιες δηλώσεις και τεχνικές εκθέσεις από τους υπεύθυνους μηχανικούς, δειγματοληπτικοί και επιτόπιοι έλεγχοι από τον ΔΕΔΔΗΕ και προσωρινή διακοπή λειτουργίας έργων για τουλάχιστον τρεις μήνες σε περίπτωση μη υποβολής των απαιτούμενων εκθέσεων και στοιχείων. Έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027 ο ΔΕΔΔΗΕ θα δημοσιεύσει πρακτικές συντήρησης των δικτύων. Η κατασκευή εναέριων δικτύων περιορίζεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν η υπόγεια όδευση είναι τεχνικά αδύνατη, με αξιολόγηση της αναγκαιότητας από τον Διαχειριστή.

Προβλέπονται ακόμη κίνητρα για τη ριζική ανανέωση σταθμών ΑΠΕ ή Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ), καθώς και ειδική ρύθμιση για οικιακά φωτοβολταϊκά συστήματα αυτοκατανάλωσης ισχύος έως 10,8 kW. Για την περίσσεια ενέργειας που αποζημιώνεται όταν οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά είναι αρνητικές, οι τιμές αυτές θα λογίζονται ως μηδενικές.

Επιπλέον, επανακαθορίζεται ο έλεγχος της συμβατότητας έργων ΑΠΕ και σταθμών αποθήκευσης με το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο από τη ΡΑΑΕΥ, ενώ η συμμόρφωση θα εξετάζεται εκ νέου και κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση. Για τους οικιακούς καταναλωτές μειώνεται κατά 50% η μοναδιαία χρέωση Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης.

Νέο πλαίσιο για τα κέντρα δεδομένων

Για την ανάπτυξη κέντρων δεδομένων (Data Centers) προβλέπεται ότι οι επενδυτές θα καλύπτουν το κόστος σύνδεσης και των έργων ενίσχυσης του ηλεκτρικού συστήματος που προκαλούνται αποκλειστικά από τη σύνδεσή τους.

Τα νέα κέντρα δεδομένων θα πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον το 60% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ. Προβλέπεται εγγυητική επιστολή ύψους 200.000 ευρώ ανά MW, έλεγχος της οικονομικής επάρκειας των επενδυτών και αυστηρότερα κριτήρια επενδυτικής και περιβαλλοντικής ωριμότητας για την έκδοση Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης. Παράλληλα, θα δημιουργηθεί Μητρώο Κέντρων Δεδομένων στη ΡΑΑΕΥ.

Χωροταξικές, πολεοδομικές και περιβαλλοντικές διατάξεις

Το τέταρτο μέρος του νομοσχεδίου περιλαμβάνει ρυθμίσεις για συγκεκριμένες περιοχές και εγκαταστάσεις.

Για τον οικισμό Μεταμόρφωση του Δήμου Παλαμά προβλέπεται πλαίσιο μετεγκατάστασης σε περιοχή νότια του γειτονικού οικισμού του Παλαμά. Η ρύθμιση συνδέεται με τις επανειλημμένες πλημμύρες, τις ζημιές στις κατοικίες και τις υποδομές και τα ζητήματα ασφάλειας που έχουν καταγραφεί στην περιοχή. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2021, στον οικισμό δηλώνονταν 324 μόνιμοι κάτοικοι, εγκατεστημένοι σε περίπου 180 ιδιοκτησίες.

Για το στάδιο «Γ. Καραϊσκάκης» προβλέπεται αύξηση της χωρητικότητας από περίπου 33.500 σε 52.000 θέσεις, με νέες κερκίδες και ελαφρύ στέγαστρο. Η ρύθμιση καθορίζει όρους για το ύψος, τη δόμηση και την κάλυψη, προβλέπει τουλάχιστον 1.800 θέσεις στάθμευσης και επικαιροποίηση των περιβαλλοντικών όρων έπειτα από μελέτη διαχείρισης κυκλοφορίας. Η χρηματοδότηση των απαιτούμενων εργασιών προβλέπεται να γίνει από τον Ολυμπιακό.

Καθορίζεται επίσης χώρος στη θέση «Νταμάρι», στη Δημοτική Ενότητα Δηλεσίου του Δήμου Τανάγρας, για την ανέγερση μονάδας πρόνοιας και φροντίδας ηλικιωμένων, με ειδικούς όρους δόμησης και επιτρεπόμενες χρήσεις.

Στις περιβαλλοντικές ρυθμίσεις περιλαμβάνεται η επέκταση των αρμοδιοτήτων του ΟΦΥΠΕΚΑ στον ενδιάμεσο θαλάσσιο χώρο του Θερμαϊκού Κόλπου, ώστε να καλύπτεται ενιαία η διαχείριση των οικολογικών και υδρολογικών λειτουργιών που συνδέουν τις γειτονικές περιοχές Natura 2000.

Για τις 168 καλύβες στο Δέλτα του Έβρου, οι οποίες χρησιμοποιούνται επί δεκαετίες από ψαράδες και κυνηγούς και έχουν χαρακτηριστεί αυθαίρετες, προβλέπεται παράταση της σχετικής αναστολής κυρώσεων και κατεδαφίσεων έως την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος για τις προστατευόμενες περιοχές. Από τις καλύβες αυτές, οι 108 έχουν απογραφεί με γνωστό ιδιοκτήτη, ενώ οι υπόλοιπες δεν έχουν επίσημα ταυτοποιηθεί.

Μπορείτε να λάβετε μέρος στη διαβούλευση έως το Σάββατο 24 Οκτωβρίου 2026 και ώρα 10:00, στο opengov.gr.