Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέα αδικήματα και αυστηρότερες ποινές για τα εγκλήματα σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατέληξαν σε συμφωνία για την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού πλαισίου καταπολέμησης των εγκλημάτων σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, εισάγοντας νέες μορφές ποινικής προστασίας, αυστηρότερες κυρώσεις, μεγαλύτερες προθεσμίες παραγραφής και ενισχυμένα μέτρα στήριξης των θυμάτων.

Η νέα νομοθεσία προσαρμόζεται στις τεχνολογικές εξελίξεις και ποινικοποιεί νέα αδικήματα που συνδέονται με τη χρήση ψηφιακών μέσων και συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η ποινικοποίηση της παραγωγής και διάδοσης εγχειριδίων που παρέχουν οδηγίες για τη διάπραξη εγκλημάτων σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, καθώς και της απόκτησης, κατοχής ή διάδοσης συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που έχουν σχεδιαστεί ή προσαρμοστεί ειδικά για την παραγωγή υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Επιπλέον, τιμωρητέα καθίσταται η οργάνωση ταξιδιών με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση ανηλίκων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αντιμετώπιση του φαινομένου του grooming, δηλαδή της προσέλκυσης παιδιών για σεξουαλικούς σκοπούς. Η νέα ρύθμιση προβλέπει την ποινικοποίηση τόσο της πρότασης συνάντησης με παιδί με σκοπό τη διάπραξη σχετικών αδικημάτων όσο και της διαδικτυακής προσέγγισης ανηλίκου με σκοπό την απόκτηση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης. Παράλληλα, ποινικοποιούνται η ζωντανή μετάδοση πράξεων σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών και ο λεγόμενος σεξουαλικός εκβιασμός μέσω απειλής δημοσιοποίησης σχετικού υλικού.

Η συμφωνία προβλέπει επίσης αυστηροποίηση των ποινών για σειρά αδικημάτων, ιδίως εκείνων που αφορούν την παραγωγή, κατοχή, πρόσβαση, διανομή και διάδοση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την άμεση αφαίρεση τέτοιου υλικού από διαδικτυακές υπηρεσίες που φιλοξενούνται στην επικράτειά τους ή, όπου αυτό δεν είναι εφικτό, τον αποκλεισμό της πρόσβασης σε αυτό.

Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία της γενετήσιας ελευθερίας των ανηλίκων μέσω της σαφέστερης ενσωμάτωσης της έννοιας της συναίνεσης στο κανονιστικό πλαίσιο. Ειδικότερα, προβλέπονται αυξημένες ποινές για σεξουαλικές πράξεις χωρίς συναίνεση, ενώ για παιδιά κάτω από την ηλικία συναίνεσης οι κυρώσεις καθίστανται ακόμη βαρύτερες.

Ιδιαίτερης σημασίας είναι και η επέκταση των προθεσμιών παραγραφής. Αναγνωρίζοντας ότι πολλά θύματα χρειάζονται μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι να καταγγείλουν την κακοποίηση που υπέστησαν, η νέα νομοθεσία προβλέπει ότι για τα σοβαρότερα αδικήματα η παραγραφή θα επέρχεται μετά την πάροδο 32 ετών από την ενηλικίωση του θύματος. Για άλλες κατηγορίες αδικημάτων προβλέπονται προθεσμίες παραγραφής 20 ή 15 ετών, αναλόγως της βαρύτητάς τους.

Περαιτέρω, ενισχύονται σημαντικά τα δικαιώματα των θυμάτων, τα οποία αναγνωρίζονται πλέον ως «επιζώντες» της κακοποίησης. Τα κράτη μέλη καλούνται να εξασφαλίσουν εξειδικευμένες υπηρεσίες υποστήριξης, αξιολόγησης και προστασίας σε περιβάλλον φιλικό προς τα παιδιά, καθώς και τη δυνατότητα διεκδίκησης αποζημίωσης από τους δράστες. Παράλληλα, προβλέπεται η λειτουργία γραμμών βοήθειας και ενημερωτικών εκστρατειών για την πρόληψη και την ευαισθητοποίηση του κοινού.

Η νέα οδηγία βελτιώνει επίσης τους μηχανισμούς αναφοράς περιστατικών κακοποίησης, προβλέποντας ότι κανόνες επαγγελματικού απορρήτου δεν θα μπορούν να παρεμποδίζουν την καταγγελία όταν υπάρχουν εύλογες υπόνοιες ότι παιδί βρίσκεται σε σοβαρό και άμεσο κίνδυνο. Επιπλέον, επεκτείνονται οι υποχρεώσεις ελέγχου ποινικού μητρώου κατά την πρόσληψη ή την απασχόληση σε δραστηριότητες που συνεπάγονται τακτική επαφή με παιδιά, συμπεριλαμβανομένων οργανωμένων εθελοντικών δράσεων.

Μετά την οριστικοποίηση του νομικού κειμένου από τις τεχνικές ομάδες, η συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί επισήμως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Ακολούθως, θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα κράτη μέλη θα διαθέτουν προθεσμία τριών ετών για την ενσωμάτωση των νέων διατάξεων στο εθνικό τους δίκαιο.

Πηγή: europarl.europa.eu