Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Νέα μέτρα για την επιστροφή υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράτυπα στην ΕΕ

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε νέους κανόνες για την επιστροφή υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράτυπα στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο την απλούστευση και επιτάχυνση των σχετικών διαδικασιών, διασφαλίζοντας παράλληλα τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του διεθνούς δικαίου.

Η άτυπη συμφωνία που επιτεύχθηκε την 1η Ιουνίου μεταξύ των διαπραγματευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου εγκρίθηκε από την Ολομέλεια με 418 ψήφους υπέρ, 218 κατά και 30 αποχές. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι κάθε απόφαση επιστροφής που εκδίδεται από αρμόδια εθνική αρχή σε βάρος υπηκόου τρίτης χώρας ο οποίος διαμένει παράτυπα σε κράτος μέλος συνεπάγεται την υποχρέωσή του να εγκαταλείψει τη συγκεκριμένη χώρα άμεσα ή εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην υποχρέωση συνεργασίας των προσώπων που υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής με τις αρμόδιες αρχές. Για την προετοιμασία της επιστροφής τους, προβλέπεται η δυνατότητα επιβολής κράτησης κατόπιν ατομικής αξιολόγησης, ιδίως σε περιπτώσεις μη συνεργασίας, κινδύνου διαφυγής ή απειλής για τη δημόσια ασφάλεια. Η κράτηση θα διατάσσεται από διοικητική ή δικαστική αρχή και θα μπορεί να διαρκεί έως 24 μήνες, με δυνατότητα παράτασης έως έξι επιπλέον μήνες υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Παράλληλα, τα κράτη μέλη θα μπορούν να επιβάλλουν εναλλακτικά μέτρα, όπως η τακτική εμφάνιση στις αρχές, η υποχρέωση διαμονής σε συγκεκριμένο τόπο, η παροχή χρηματικής εγγύησης ή η ηλεκτρονική επιτήρηση.

Το νέο κανονιστικό πλαίσιο προβλέπει επίσης τη δυνατότητα λήψης ειδικών ερευνητικών μέτρων από τις εθνικές αρχές για την προετοιμασία ή τη διασφάλιση της αποτελεσματικής επιστροφής. Τα μέτρα αυτά δύνανται να περιλαμβάνουν έρευνες σε πρόσωπα, κατοικίες ή άλλους συναφείς χώρους, καθώς και έρευνα και κατάσχεση προσωπικών αντικειμένων και ηλεκτρονικών συσκευών, κατόπιν σχετικής διοικητικής ή δικαστικής άδειας και με την τήρηση των προβλεπόμενων εγγυήσεων προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Επιπλέον, προβλέπεται η δυνατότητα μεταφοράς μεταναστών, για τους οποίους έχει εκδοθεί απόφαση επιστροφής, σε «κέντρα επιστροφής» που λειτουργούν σε τρίτες χώρες οι οποίες έχουν συνάψει σχετική συμφωνία με κράτος μέλος της ΕΕ. Από τη ρύθμιση εξαιρούνται οι ασυνόδευτοι ανήλικοι. Οι συμφωνίες αυτές θα μπορούν να συνάπτονται μόνο με χώρες που σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, το διεθνές δίκαιο και την αρχή της μη επαναπροώθησης.

Μετά την έγκρισή του από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το κείμενο αναμένεται να εγκριθεί επισήμως από το Συμβούλιο και στη συνέχεια να δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου να τεθεί σε ισχύ. Ορισμένες διατάξεις θα εφαρμοστούν άμεσα, ενώ εκείνες που απαιτούν προπαρασκευαστικές ενέργειες θα τεθούν σε εφαρμογή δώδεκα μήνες μετά την έναρξη ισχύος της νομοθεσίας.