Η Ολομέλεια του ΣτΕ για την άρση απορρήτου επικοινωνιών και το δικαίωμα ενημέρωσης του θιγόμενου προσώπου (ΣτΕ Ολ. 709/2026)

Μετά τη γνωστοποίηση από τον Πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας του αποτελέσματος της διάσκεψης για την υπόθεση, δημοσιοποιήθηκε αναλυτικότερο σκεπτικό της απόφασης επί αίτησης ακύρωσης δημοσιογράφου, ο οποίος ζητούσε την ακύρωση: α) της υπ’ αριθ. 1208/16.4.2025 πράξης του Προέδρου της ΑΔΑΕ, με την οποία απορρίφθηκε αίτημά του για ενημέρωση σχετικά με τους λόγους άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών του και για πρόσβαση στον σχετικό υπηρεσιακό φάκελο, καθώς και β) της άρνησης της ΕΥΠ να διαβιβάσει στην ΑΔΑΕ τα στοιχεία του φακέλου αυτού (ΣτΕ Ολ. 709/2026).

Το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν μπορεί ακόμη να εκδώσει οριστική απόφαση και, για τον λόγο αυτό, υποχρέωσε την ΕΥΠ να αποστείλει εντός τριών μηνών στο Συμβούλιο της Επικρατείας τον πλήρη υπηρεσιακό φάκελο της υπόθεσης, μαζί με κάθε συναφές στοιχείο. Παράλληλα, επισήμανε ότι, σε περίπτωση που η Υπηρεσία ισχυριστεί ότι ο φάκελος έχει καταστραφεί, οφείλει να γνωστοποιήσει τη νομική βάση της καταστροφής και να προβεί σε ανασύσταση του υλικού.

Κατά το ιστορικό της υπόθεσης, ο αιτών είχε απευθυνθεί ήδη από τον Αύγουστο του 2020 στην ΑΔΑΕ ζητώντας να διαπιστωθεί αν οι τηλεφωνικές του συνδέσεις είχαν τεθεί υπό παρακολούθηση. Στο πλαίσιο του σχετικού ελέγχου, η ΑΔΑΕ διαπίστωσε ότι είχαν εκδοθεί διατάξεις άρσης απορρήτου από την Εισαγγελέα της ΕΥΠ, βάσει των οποίων πραγματοποιήθηκε νόμιμη επισύνδεση για χρονικό διάστημα από 1.6.2020 έως 12.8.2020.

Η ΑΔΑΕ είχε ζητήσει τότε να ενημερωθεί αν η γνωστοποίηση της παρακολούθησης στον ενδιαφερόμενο θα έθετε σε κίνδυνο τον σκοπό του μέτρου. Η απάντηση της Εισαγγελέως της ΕΥΠ ήταν ότι, μετά την τροποποίηση του νομοθετικού πλαισίου με το άρθρο 87 του ν. 4790/2021, η ΑΔΑΕ δεν είχε πλέον αρμοδιότητα ενημέρωσης σε περιπτώσεις άρσης απορρήτου για λόγους εθνικής ασφάλειας.

Αργότερα, ο αιτών επανήλθε με νέα αιτήματα προς την ΑΔΑΕ, ιδίως μετά τη δημοσιότητα γύρω από το λογισμικό Predator και την έκδοση της απόφασης ΣτΕ 465/2024, με την οποία κρίθηκε αντισυνταγματική η παραπάνω νομοθετική ρύθμιση. Ζήτησε εκ νέου να πληροφορηθεί όχι μόνο ότι είχε τεθεί υπό παρακολούθηση, αλλά και τους λόγους επιβολής του μέτρου, προκειμένου να ασκήσει αποτελεσματικά τα δικαιώματά του.

Η ΑΔΑΕ ενημέρωσε τελικά τον αιτούντα ότι πράγματι είχε υπάρξει άρση απορρήτου σε βάρος του, γνωστοποιώντας τις σχετικές εισαγγελικές διατάξεις και τα χρονικά διαστήματα της επισύνδεσης. Ωστόσο, δεν του χορηγήθηκαν στοιχεία σχετικά με την αιτιολογία του μέτρου, καθώς η ΕΥΠ δεν απέστειλε τον σχετικό υπηρεσιακό φάκελο.

Το ΣτΕ υπογράμμισε ότι, εφόσον το αρχικό αίτημα του δημοσιογράφου είχε υποβληθεί ήδη το 2020, εφαρμόζεται το προϊσχύσαν καθεστώς του ν. 2225/1994 και όχι οι μεταγενέστερες ρυθμίσεις του ν. 5002/2022. Επανέλαβε επίσης ότι η ΑΔΑΕ είναι η αποκλειστικά αρμόδια αρχή για να αποφασίζει αν μπορεί να γνωστοποιηθεί σε θιγόμενο πρόσωπο η επιβολή άρσης απορρήτου μετά τη λήξη του μέτρου.

Το Δικαστήριο επισήμανε ακόμη ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του ΔΕΕ και τις εγγυήσεις του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, τα πρόσωπα που έχουν τεθεί υπό παρακολούθηση πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαρκή αιτιολόγηση της σχετικής απόφασης, ώστε να εξασφαλίζεται αποτελεσματικός δικαστικός έλεγχος.

Κατά την κρίση της Ολομέλειας, η ΕΥΠ όφειλε να παράσχει στην ΑΔΑΕ όλα τα αναγκαία στοιχεία που σχετίζονται με την επιβολή του μέτρου και τους λόγους που το δικαιολογούσαν, προκειμένου η ανεξάρτητη αρχή να μπορέσει να ασκήσει ουσιαστικά τις αρμοδιότητές της.

Παρά ταύτα, το ΣτΕ έκρινε ότι η άρνηση της ΕΥΠ να αποστείλει τον φάκελο στην ΑΔΑΕ δεν συνιστά αυτοτελή εκτελεστή διοικητική πράξη που να μπορεί να προσβληθεί ευθέως με αίτηση ακύρωσης. Αντίθετα, η άρνηση αυτή αποτελεί στοιχείο της αιτιολογίας της πράξης της ΑΔΑΕ, με την οποία απορρίφθηκε το αίτημα του δημοσιογράφου για πλήρη ενημέρωση.

Το Δικαστήριο τόνισε ότι η επανειλημμένη άρνηση της ΕΥΠ να χορηγήσει τα σχετικά στοιχεία, σε συνδυασμό με τις αντιφατικές αναφορές για το αν ο φάκελος υφίσταται ή έχει καταστραφεί, εμποδίζει τόσο τον έλεγχο της ΑΔΑΕ όσο και την άσκηση αποτελεσματικού δικαστικού ελέγχου από το ίδιο το ΣτΕ.

Για τον λόγο αυτό, αποφάσισε να αναβάλει την οριστική εκδίκαση της υπόθεσης και να υποχρεώσει την ΕΥΠ να αποστείλει στο Δικαστήριο όλα τα κρίσιμα στοιχεία εντός τριμήνου, ακόμη και μέσω διαδικασίας συμβατής με τον απόρρητο χαρακτήρα τους. Σε περίπτωση δε καταστροφής του φακέλου, η Υπηρεσία υποχρεώνεται να γνωστοποιήσει τη σχετική νομική βάση, να ανασυστήσει τα στοιχεία και να τα υποβάλει στο Δικαστήριο.

Περισσότερα στο adjustice.gr.