Φθορά έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων: Προσθήκη νέου άρθρου στον Ποινικό Κώδικα.

Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση έχει τεθεί σχέδιο νόμου του Υπουργείου Πολιτισμού με τίτλο:
«Προστασία έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων – Αντιμετώπιση της κατασκευής και διακίνησης πλαστών έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων και της φθοράς τους – Ποινικές διατάξεις – Σύσταση Μητρώου Ορκωτών Πραγματογνωμόνων – Λοιπές διατάξεις».

Το προτεινόμενο νομοθετικό πλαίσιο αποσκοπεί, μεταξύ άλλων:

• στην αντιμετώπιση της κατασκευής και κυκλοφορίας πλαστών έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων με σκοπό την εξαπάτηση τρίτων,
• στη διασφάλιση της ακεραιότητας των έργων τέχνης και των συλλεκτικών αντικειμένων, ώστε να διατηρηθούν αναλλοίωτα στο πέρασμα του χρόνου,
• στην προστασία των δημιουργών, των μουσείων, των αγοραστών και των συλλεκτών, καθώς και στην ασφαλή έκθεση έργων τέχνης σε πολιτιστικούς χώρους,
• στην αποτροπή πράξεων φθοράς σε έργα τέχνης και συλλεκτικά αντικείμενα που βρίσκονται σε δημόσιους, δημοτικούς ή κοινόχρηστους χώρους και σε μουσεία,
• στη διασφάλιση της βιώσιμης λειτουργίας ιστορικών κινηματογράφων,
• καθώς και στην εύρυθμη λειτουργία των φορέων που εποπτεύονται από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Κεντρικό στοιχείο του νομοσχεδίου αποτελεί η εισαγωγή ειδικού ποινικού αδικήματος που αφορά την κατασκευή, την παραποίηση, την έκθεση και τη διακίνηση έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων με πρόθεση παραπλάνησης τρίτων. Παράλληλα, προβλέπονται επιβαρυντικές περιστάσεις, παρεπόμενες ποινές, καθώς και αυτοτελές αδίκημα για τη φθορά έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων που εκτίθενται ή φυλάσσονται σε δημόσιους ή κοινόχρηστους χώρους και σε μουσεία.

Ταυτόχρονα, θεσπίζεται η δημιουργία αυτοτελούς τμήματος στο Υπουργείο Πολιτισμού, το οποίο θα είναι αρμόδιο για την παρακολούθηση φαινομένων κατασκευής και διακίνησης πλαστών έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων, καθώς και για την τήρηση ειδικού αρχείου.

Ειδικότερα, το άρθρο 4 του νομοσχεδίου, με τίτλο «Κατασκευή, παραποίηση, έκθεση και διάθεση έργου τέχνης ή συλλεκτικού αντικειμένου με σκοπό παραπλάνησης – Επιβαρυντικές περιστάσεις», προβλέπει ότι όποιος, με σκοπό να παραπλανήσει ως προς την ταυτότητα του δημιουργού, την προέλευση, τη χρονολόγηση, τη φύση, την αξία ή τη σύνθεση έργου τέχνης ή συλλεκτικού αντικειμένου, προβαίνει στην κατασκευή, παραποίηση, έκθεση, διάθεση, διακίνηση, μεταβίβαση ή κατοχή του, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών και χρηματική ποινή τουλάχιστον πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ.

Οι ίδιες πράξεις τιμωρούνται με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και χρηματική ποινή από δέκα χιλιάδες (10.000) έως τριακόσιες χιλιάδες (300.000) ευρώ, όταν αφορούν αντικείμενα μεγάλης αξίας (άνω των 120.000 ευρώ), όταν τελούνται κατ’ επάγγελμα, σε εμπορική κλίμακα ή στο πλαίσιο οργανωμένης δράσης από περισσότερα πρόσωπα ή εγκληματική οργάνωση.

Επιπλέον, εφόσον ο υπαίτιος δραστηριοποιείται επαγγελματικά στον χώρο των έργων τέχνης ή των συλλεκτικών αντικειμένων, το δικαστήριο δύναται να επιβάλει, ως παρεπόμενη ποινή, απαγόρευση άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας ή συμμετοχής στη διοίκηση νομικού προσώπου, για χρονικό διάστημα από τρεις (3) μήνες έως πέντε (5) έτη.

Στο άρθρο 5 προβλέπεται η δήμευση των έργων τέχνης ή των συλλεκτικών αντικειμένων ή η απόδοσή τους στον δημιουργό ή στους κληρονόμους του, ενώ στην περίπτωση αντικειμένων που έχουν εξαρχής κατασκευαστεί για σκοπούς παραπλάνησης προβλέπεται η καταστροφή τους.

Περαιτέρω, με το άρθρο 11 του νομοσχεδίου προτείνεται η εισαγωγή νέου άρθρου 378Α στον Ποινικό Κώδικα, με αντικείμενο τη φθορά έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων. Σύμφωνα με τη ρύθμιση, όποιος καταστρέφει, βλάπτει, ρυπαίνει ή αλλοιώνει έργο τέχνης ή συλλεκτικό αντικείμενο που εκτίθεται ή φυλάσσεται σε δημόσιους, δημοτικούς ή κοινόχρηστους χώρους ή σε μουσεία, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών και χρηματική ποινή τουλάχιστον δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ. Σε περίπτωση τέλεσης από αμέλεια, προβλέπεται ηπιότερη ποινή.

Εάν η πράξη αφορά αντικείμενο αξίας άνω των 120.000 ευρώ και τελείται στο πλαίσιο εγκληματικής οργάνωσης ή από περισσότερα πρόσωπα που ενεργούν από κοινού, προβλέπεται ποινή κάθειρξης έως οκτώ (8) έτη και χρηματική ποινή τουλάχιστον δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ.

Η συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση είναι δυνατή έως την Πέμπτη 8 Ιανουαρίου 2026 και ώρα 08:00, μέσω της πλατφόρμας opengov.gr.